کیست لوزه یک ضایعه کوچک و معمولا خوش خیم است که می تواند در بافت لوزه ها، در قسمت پشتی گلو، ایجاد شود. بسیاری از کیست های لوزه هیچ علامتی ندارند و ممکن است به صورت اتفاقی هنگام معاینه توسط متخصص گوش، حلق و بینی تشخیص داده شوند.
اما اگر هنگام نگاه کردن به گلو با یک توده سفید، زرد یا برجستگی روی لوزه مواجه شدهاید، باید بدانید که هر لکه یا توده ای روی لوزه کیست نیست! مواردی مانند سنگ لوزه، ترشحات ناشی از عفونت یا التهاب لوزه نیز می توانند ظاهری مشابه داشته باشند.
کیست های بزرگ تر یا تحریک شده ممکن است باعث علائمی مانند احساس وجود جسم خارجی در گلو، ناراحتی هنگام بلع، درد یکطرفه گلو یا احساس فشار در ناحیه لوزه شوند. تشخیص دقیق نوع توده فقط با معاینه پزشک متخصص گوش، حلق و بینی امکان پذیر است.
در این صفحه از دکتر زهرا سادات خاتمی بررسی میکنیم کیست لوزه چگونه ایجاد میشود، چه علائمی دارد، چه تفاوتی با سنگ لوزه دارد و در چه شرایطی به درمان یا جراحی نیاز پیدا میکند.
کیست لوزه چیست؟
کیست لوزه یک ضایعه کیسه مانند است که روی سطح یا داخل بافت لوزه ایجاد میشود. بیشتر کیست های واقعی لوزه خوش خیم هستند و کیست های کوچک ممکن است هیچ درد یا نشانهای ایجاد نکنند.
اما کیست های قابل مشاهده و علامت دار لوزه چندان شایع نیستند و هر برجستگی سفید یا زردی که در آینه روی لوزه دیده میشود، کیست نیست. برخی کیست های احتباسی ممکن است بدون علامت باشند و کیستهای لنفواپیتلیال و اپیدرموئید لوزه نیز در منابع پزشکی بهعنوان ضایعات نادر گزارش شدهاند.
ممکن است فرد هنگام نگاه کردن به گلوی خود متوجه یک توده سفید یا زرد شود و نگران باشد که این برجستگی خطرناک یا سرطانی است. نکته مهم این است که کیست لوزه با سنگ لوزه، عفونت لوزه و آبسه اطراف لوزه تفاوت دارد. تشخیص قطعی فقط با ظاهر توده یا عکس گرفتن از گلو امکانپذیر نیست و به معاینه متخصص گوش، حلق و بینی نیاز دارد.
انواع کیست لوزه
کیست های لوزه بر اساس بافت تشکیل دهنده و علت ایجادشان انواع مختلفی دارند. مهم ترین انواعی که ممکن است در لوزه دیده شوند عبارت اند از:
کیست احتباسی لوزه
کیست مورد نظر زمانی تشکیل میشود که مسیر خروج ترشحات یک مجرا یا حفره کوچک مسدود شود و مواد درون آن تجمع پیدا کنند. این نوع کیست ممکن است کوچک و بدون علامت باشد و به صورت اتفاقی هنگام معاینه تشخیص داده شود.
کیست لنفواپیتلیال لوزه
این کیست یک ضایعه خوشخیم و نادر است که ممکن است به شکل برجستگی سفید یا زرد روی لوزه دیده شود. یکی از نظریههای مطرح درباره تشکیل آن، بسته شدن حفره های لوزه و تجمع سلولهای ریختهشده و مواد کراتینی درون آن است. تشخیص قطعی این نوع کیست معمولا با بررسی بافت شناسی انجام میشود.
کیست اپیدرموئید لوزه
کیست اپیدرموئید در ناحیه لوزه بسیار نادر است. این ضایعه ممکن است بدون علامت باشد یا بهصورت یک توده یک طرفه دیده شود. از آنجا که ظاهر آن میتواند شبیه ضایعات دیگر باشد، گاهی برای تشخیص نهایی برداشتن توده و بررسی پاتولوژی ضرورت پیدا میکند.
برای دریافت مشاوره رایگان با دکتر زهرا خاتمی، لطفاً فرم زیر را تکمیل کنید تا در اولین فرصت با شما تماس بگیریم.
کیست لوزه چه شکلی است؟
کیست لوزه ممکن است به شکل یک برجستگی گرد، صاف و نسبتا نرم روی سطح لوزه دیده شود. رنگ آن میتواند سفید، زرد کمرنگ یا نزدیک به رنگ طبیعی مخاط باشد. برخی کیست های لنفواپیتلیال نیز در گزارش های پزشکی به شکل یک توده کوچک سفید یا زرد و بدون درد توصیف شده اند.
با این حال، دیدن یک نقطه یا توده سفید روی لوزه به معنی ابتلا به کیست لوزه نیست. موارد زیر نیز ممکن است ظاهر مشابهی داشته باشند:
- سنگ لوزه
- ترشحات ناشی از عفونت لوزه
- آبسه اطراف لوزه
- زائده ها و توده های خوش خیم
- ضایعاتی که به بررسی دقیق تر نیاز دارند
سنگ لوزه به شکل ذرات سفید یا زرد داخل حفره های لوزه دیده میشود و اغلب با بوی بد دهان، مزه ناخوشایند یا احساس گیر کردن چیزی در گلو همراه است. این ذرات از تجمع مواد داخل حفره های لوزه و سفت شدن تدریجی آنها ایجاد میشوند.
بنابراین، مقایسه تصویر گلو با عکس های اینترنتی یا ارسال یک عکس برای پزشک، به تنهایی برای تشخیص کافی نیست. نور، زاویه تصویر و کیفیت دوربین می تواند ظاهر ضایعه را تغییر دهد.
همچنین نباید توده را با انگشت، گوش پاککن، سوزن یا وسایل دیگر کیست را فشار داد یا سوراخ کرد زیرا این کار ممکن است باعث خونریزی، عفونت یا آسیب به بافت لوزه شود.
آیا کیست لوزه خطرناک است؟
بیشتر کیستهای واقعی و خوشخیم لوزه خطرناک نیستند. کیست کوچک ممکن است سالها بدون تغییر باقی بماند و هیچ مشکلی ایجاد نکند. نگرانی اصلی زمانی است که فرد بدون معاینه پزشک، هر توده ماندگار یا یکطرفه روی لوزه را کیست بی خطر در نظر بگیرد.
هر تودهای که بزرگ شود، ظاهر آن تغییر کند یا با علائم مداوم همراه باشد، باید بررسی شود. وجود این نشانه ها به معنی سرطان یا یک بیماری خطرناک نیست، اما نادیده گرفتن آنها نیز توصیه نمی شود.
بیشتر بدانید: عوارض جراحی لوزه
علائم هشدار تودههای لوزه
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، برای معاینه توسط متخصص گوش، حلق و بینی اقدام کنید:
- بزرگتر بودن واضح یک لوزه نسبت به لوزه دیگر
- بزرگ شدن تدریجی توده
- وجود غده یا توده در گردن
- گلودرد مداوم یا یکطرفه
- گوش درد یک طرفه بدون وجود مشکل مشخص در گوش
- دشواری یا درد پیشرونده هنگام بلع
- زخم، ترشح خونی یا خونریزی از توده
- تغییر صدا یا گرفتگی ماندگار صدا
- کاهش وزن بدون علت مشخص
- تنگی نفس یا تنفس صدادار
- زخمی که پس از چند هفته بهبود پیدا نمیکند
توده گردن، گلودرد ماندگار، مشکل بلع، گرفتگی صدا و ضایعات دهانی بهبودیناپذیر از علائمی هستند که در منابع معتبر برای بررسی بیماریهای ناحیه سر و گردن توصیه شدهاند.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
اگر فرد دچار مشکل تنفسی، ناتوانی در بلع آب دهان، درد شدید و ناگهانی یکطرفه، تب بالا، صدای خفه یا سخت باز شدن دهان شده باشد، احتمال یک عفونت شدید یا آبسه مطرح است و باید فورا ارزیابی توسط متخصص گوش و حلق و بینی انجام شود.
علت ایجاد کیست لوزه چیست؟
علت ایجاد کیست لوزه در همه افراد یکسان نیست و به نوع ضایعه بستگی دارد. برخلاف تصور رایج، نمیتوان تمام کیست های لوزه را فقط به عفونت، آلرژی یا رعایت نکردن بهداشت دهان نسبت داد.
در بعضی ضایعات، بسته شدن یک مجرا یا حفره کوچک میتواند باعث تجمع ترشحات و ایجاد کیست احتباسی شود. درباره کیست لنفواپیتلیال نیز نظریههایی مانند انسداد حفرههای لوزه، تجمع سلولهای ریختهشده و مواد کراتینی یا باقی ماندن بافتهای تکاملی مطرح شده است؛ اما درباره منشأ دقیق تمام این کیستها اتفاقنظر کاملی وجود ندارد.
التهاب یا عفونت مکرر ممکن است در بعضی افراد زمینه تغییرات بافتی یا انسداد حفره های لوزه را فراهم کند، اما نمیتوان آن را علت قطعی همه کیستها دانست. همچنین ضعف بهداشت دهان بیشتر با تجمع مواد و ایجاد سنگ لوزه ارتباط دارد و حتما دلیل تشکیل یک کیست واقعی نیست.
در بسیاری از موارد، نوع دقیق کیست تنها پس از خارج کردن ضایعه و بررسی آن زیر میکروسکوپ مشخص میشود.
علائم کیست لوزه در بزرگسالان و کودکان
علائم کیست لوزه به اندازه، محل و نوع ضایعه بستگی دارد. بسیاری از کیست های کوچک هیچ علامتی ندارند و ممکن است هنگام معاینه گلو به صورت اتفاقی شناسایی شوند.
در مقابل، اگر کیست بزرگ تر شود یا در محلی قرار بگیرد که بلع را مختل کند، ممکن است فرد وجود آن را احساس کند.
شایع ترین علائم احتمالی کیست لوزه
- مشاهده یک برجستگی سفید، زرد یا هم رنگ مخاط روی یک لوزه
- احساس وجود جسم خارجی یا گیر کردن چیزی در پشت گلو
- ناراحتی یا فشار در ناحیه لوزه
- دشواری یا درد هنگام بلع
- گلودرد خفیف یا مداوم
- احساس تحریک گلو و نیاز به صاف کردن مکرر صدا
- سرفه در اثر تحریک گلو
- گوش درد یک طرفه در بعضی افراد
- اختلال در بلع یا تنفس در ضایعات بزرگ
وجود این علائم به تنهایی ثابت نمی کند که فرد کیست لوزه دارد. برای مثال، احساس جسم خارجی در گلو، سرفه، بوی بد دهان ناشی از لوزه و مشکل بلع در سنگ لوزه و بیماری های دیگر گلو نیز دیده می شود.
علائم کیست لوزه در کودکان
کودک ممکن است نتواند احساس فشار یا گیر کردن چیزی در گلو را بهدرستی توضیح دهد. بنابراین والدین باید به نشانههایی مانند این موارد توجه کنند:
- بیقراری یا گریه هنگام خوردن غذا
- امتناع از خوردن غذاهای جامد
- طولانی شدن زمان بلع
- سرفه یا حالت خفگی هنگام غذا خوردن
- تنفس صدادار
- تغییر صدا
- مشاهده توده یا عدم تقارن لوزهها
هر خرخر، مشکل بلع یا بزرگی لوزه در کودک به معنی وجود کیست نیست. عفونت، بزرگی معمول لوزهها و اختلالات خواب از علتهای شایعتری هستند. اگر کودک دچار مشکل تنفسی، بلع دشوار یا کاهش مصرف غذا شده است، باید توسط پزشک معاینه شود.
آیا کیست لوزه خطرناک است؟
کیست لوزه در بسیاری از انسان ها رشد آرامی دارد و اغلب بدون علامت است، بنابراین در بیشتر موارد جای نگرانی نیست. با این حال، تشخیص دقیق تنها با معاینه بهترین جراح و متخصص گوش، حلق و بینی در تهران امکانپذیر است، زیرا برخی تودهها ممکن است نشانه مشکلات جدیتر باشند. اگر کیست درمان نشود، میتواند باعث عفونتهای مکرر، التهاب شدید، درد گلو، اختلالات بلع و گفتار و حتی فشار روی بافتهای اطراف شود.
برداشتن کیست لوزه در این شرایط نه تنها به بهبود تنفس و بلع کمک میکند، بلکه ریسک عوارض بلندمدت مانند عفونتهای مکرر را نیز کاهش میدهد.
کیست لوزه چگونه تشخیص داده میشود؟
ممکن است فرد با دیدن یک توده سفید یا زرد روی لوزه، عکس آن را در اینترنت جستوجو کند و تصور کند دچار کیست یا سنگ لوزه شده است. اما کیست، سنگ، عفونت و بعضی تودههای دیگر میتوانند ظاهر نسبتاً مشابهی داشته باشند. به همین دلیل، تشخیص دقیق کیست لوزه با مشاهده عکس بهتنهایی ممکن نیست.
بهترین جراح لوزه در تهران برای فهمیدن ابتدا درباره زمان شروع علائم، تغییر اندازه توده، درد، تب، بوی بد دهان، مشکل بلع و سابقه عفونت لوزه سؤال میکند. سپس دهان، حلق، لوزهها و غدد گردن را معاینه میکند.
مراحل آن به نحو زیر می باشد:
- گرفتن شرح حال: بررسی مدت وجود توده، سرعت رشد و علائم همراه
- معاینه دهان و گلو: بررسی شکل، رنگ، محل و قوام ضایعه و مقایسه دو لوزه
- معاینه گردن: بررسی وجود غده یا توده در ناحیه گردن
- آندوسکوپی حلق یا حنجره: در صورتی که ضایعه در عمق قرار داشته باشد یا سایر نواحی گلو نیاز به بررسی داشته باشند
- تصویربرداری: سیتیاسکن یا امآرآی در ضایعات بزرگ، عمقی یا مشکوک
- نمونهبرداری یا برداشتن ضایعه: برای تشخیص قطعی نوع بافت در موارد لازم
- بررسی پاتولوژی: مشاهده بافت زیر میکروسکوپ برای تأیید خوشخیم بودن و تعیین نوع کیست
در موارد گزارششده از کیستهای لنفواپیتلیال و اپیدرموئید لوزه، بررسی نهایی پس از خارج کردن ضایعه و بررسی پاتولوژی انجام شده است.
روش های درمان کیست لوزه
درمان کیست لوزه
بسته به اندازه و شدت آن متفاوت است و در بسیاری از موارد، نیازی به جراحی لوزه نیست. پزشک ممکن است با تجویز آنتیبیوتیک عفونت را کنترل کند یا با داروهای ضد التهاب تورم را کاهش دهد و مراقبتهای خانگی ساده مثل غرغره آب نمک را توصیه کند.
اگر کیست بزرگ شود، عفونت مکرر ایجاد کند یا مشکلاتی در بلع و تنفس به وجود آورد، جراحی برداشتن کیست میتواند ضروری شود. در هر صورت، مراجعه به پزشک متخصص مثل دکتر خاتمی برای تشخیص و انتخاب بهترین روش درمانی اهمیت زیادی دارد.
عمل کیست لوزه
در برخی شرایط، پزشک برای درمان کیست لوزه و جلوگیری از تحریک و آسیب به بافتهای اطراف، جراحی را پیشنهاد میکند. بسته به شدت مشکل و وضعیت بیمار، ممکن است برداشتن کامل لوزهها لازم شود تا از عود کیست و عفونتهای مکرر پیشگیری شود.
برای اطلاع از هزینه عمل لوزه در سال 1405 کلیک کنید
فرق کیست لوزه با سنگ لوزه، عفونت و آبسه چیست؟
یکی از مهم ترین نگرانی های افراد این است که آیا توده سفید روی لوزه، کیست است یا سنگ و عفونت.
اگرچه این مشکلات ممکن است در نگاه اول شبیه یکدیگر باشند، علائم و نحوه برخورد با آنها متفاوت است.
| مشکل | ظاهر معمول | نشانههای همراه | اقدام مناسب |
|---|---|---|---|
| کیست لوزه | برجستگی صاف، گرد و نسبتاً نرم | ممکن است بدون علامت باشد یا احساس جسم خارجی و مشکل بلع ایجاد کند | معاینه متخصص گوش، حلق و بینی |
| سنگ لوزه | ذره سفید یا زرد و نسبتاً سفت داخل حفره لوزه | بوی بد دهان، مزه بد، سرفه یا احساس گیر کردن چیزی در گلو | بررسی سنگ لوزه و انتخاب درمان متناسب |
| عفونت لوزه | قرمزی و تورم لوزه همراه با لکهها یا پوشش سفید | تب، گلودرد، بدندرد، درد بلع و تورم غدد گردن | بررسی علت ویروسی یا باکتریایی |
| آبسه دور لوزه | تورم شدید و معمولاً یکطرفه اطراف لوزه | درد شدید، تب، صدای خفه، آبریزش دهان و سخت باز شدن دهان | مراجعه فوری به پزشک یا اورژانس |
| توده مشکوک | برجستگی یکطرفه، زخم، خونریزی یا عدم تقارن ماندگار | توده گردن، گلودرد یا گوشدرد یکطرفه، اختلال بلع یا کاهش وزن | ارزیابی سریع توسط متخصص |
آیا کیست لوزه درمان خانگی دارد؟
درمان خانگی نمیتواند یک کیست واقعی لوزه را بهطور قطعی از بین ببرد. نوشیدن آب کافی، رعایت بهداشت دهان و غرغره آبنمک ولرم ممکن است تحریک گلو یا علائم ناشی از التهاب را کاهش دهد، اما باعث حذف دیواره کیست نمیشود.
همچنین، اگر برجستگی سفید مشاهدهشده در واقع سنگ لوزه باشد، روش درمان آن با کیست واقعی تفاوت دارد. به همین دلیل، پیش از اقدام برای تخلیه توده باید نوع ضایعه مشخص شود.
برای تخلیه کیست لوزه در خانه چه کارهایی نباید انجام داد؟
از انجام این کارها خودداری کنید:
- فشار دادن توده با انگشت
- استفاده از گوشپاککن برای ترکاندن ضایعه
- سوراخ کردن توده با سوزن
- استفاده از اجسام فلزی یا نوکتیز
- استفاده از واترجت با فشار زیاد
- مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک
- استفاده از مواد ضدعفونیکننده غلیظ روی لوزه
دستکاری توده میتواند باعث درد، خونریزی، عفونت و آسیب بافتی شود. علاوه بر این، اگر ضایعه کیست نباشد، دستکاری آن ممکن است تشخیص و درمان صحیح را به تأخیر بیندازد.
اگر توده بیش از چند هفته باقی مانده، بزرگ شده، یکطرفه است یا با درد، خونریزی، مشکل بلع یا توده گردن همراه شده است، بهجای درمان خانگی باید توسط متخصص گوش، حلق و بینی معاینه شود.
جمع بندی
کیست لوزه یک برآمدگی کوچک پر از مواد سفید یا زرد روی لوزهها است که اغلب بدون درد بوده و بسیاری افراد آن را با سنگ لوزه یا عفونت اشتباه میگیرند. این کیست ها بیضرر هستند و نیاز به درمان خاصی ندارند، مگر اینکه باعث درد، التهاب مکرر یا مشکلات تنفسی شوند.
حفظ بهداشت دهان و بررسی منظم توسط پزشک میتواند از بزرگ شدن یا عفونت کیست جلوگیری کند و در صورت نیاز، درمانهای سادهای مثل تخلیه یا جراحی کوچک پیشنهاد میشود.
سوالات متداول
بعضی کیستهای کوچک لوزه ممکن است مدت طولانی بدون تغییر باقی بمانند و هیچ علامتی ایجاد نکنند، اما نمیتوان انتظار داشت یک کیست واقعی لوزه همیشه بدون درمان برطرف شود. اگر توده بزرگ شود، باعث احساس جسم خارجی، مشکل بلع، درد یا ناراحتی مداوم شود، باید توسط متخصص گوش، حلق و بینی بررسی شود.
کیست لوزه معمولاً علت اصلی بوی بد دهان نیست. بوی بد دهان بیشتر در مشکلاتی مانند سنگ لوزه دیده میشود؛ زیرا مواد غذایی، سلولهای مرده و باکتریها در حفرههای لوزه تجمع پیدا میکنند. اگر همراه با بوی بد دهان، توده سفید یا زرد روی لوزه مشاهده میکنید، ممکن است مشکل سنگ لوزه باشد و نیاز به بررسی دقیق دارد.
خیر. خود کیست لوزه یک بیماری مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود. البته اگر فرد همزمان دچار عفونت ویروسی یا باکتریایی لوزه باشد، عامل عفونت ممکن است قابل انتقال باشد، اما خود کیست لوزه منتقل نمیشود.
خیر، همه کیست های لوزه نیاز به جراحی ندارند. اگر کیست کوچک باشد و مشکلی ایجاد نکند، ممکن است پزشک فقط پیگیری دورهای را توصیه کند. جراحی معمولاً زمانی مطرح میشود که کیست بزرگ باشد، باعث مشکل در بلع یا تنفس شود، عود کند یا تشخیص دقیق آن نیاز به خارج کردن و بررسی بافت داشته باشد.
خیر. فشار دادن، ترکاندن یا سوراخ کردن توده روی لوزه در خانه توصیه نمیشود؛ زیرا ممکن است باعث خونریزی، عفونت یا آسیب به بافت لوزه شود. همچنین ممکن است چیزی که شبیه کیست دیده میشود، در واقع سنگ لوزه، عفونت یا ضایعه دیگری باشد و نیاز به تشخیص پزشکی داشته باشد.
ظاهر کیست لوزه میتواند شبیه سنگ لوزه یا عفونت باشد و تشخیص قطعی فقط با دیدن عکس امکانپذیر نیست. پزشک با معاینه مستقیم و در صورت نیاز بررسیهای تکمیلی نوع ضایعه را مشخص میکند.