جراحی تیروئید یکی از روشهای درمانی موثر برای مشکلات غده تیروئید مانند گرهها، بزرگی غیرطبیعی یا سرطان است. این عمل بسته به شرایط بیمار میتواند بهصورت کامل یا جزئی انجام شود و به دقت بالای تیم جراحی نیاز دارد.
آشنایی با روند انجام این جراحی و نتایج احتمالی آن، به بیماران کمک میکند تصمیمگیری آگاهانهتری داشته باشند. در این مقاله، عمل تیروئید را بهزبان ساده و علمی بررسی میکنیم.
🔊 صحبتهای دکتر زهرا سادات خاتمی در خصوص جراحی تیروئید را میتوانید در وویس زیر بشنوید.
غده تیروئید چه نقشی در بدن دارد؟
تیروئید غدهای کوچک و پروانهایشکل در جلوی گردن است و هورمونهایی به نامهای تیروکسین (T4) و تری یودوتیرونین (T3) ترشح میکند که نقش مهمی در تنظیم متابولیسم بدن دارند.
این هورمونها سرعت فرآیندهای حیاتی مانند تولید انرژی، تنفس سلولی، دمای بدن و رشد را کنترل میکنند. همچنین، عملکرد قلب، اعصاب و سیستم گوارش تحت تأثیر هورمونهای تیروئیدی قرار دارد.
جراحی تیروئید چیست؟
عمل تیروئید یا تیروئیدکتومی روشی است که در آن بخشی یا تمام غده تیروئید از بدن بیمار برداشته میشود. این جراحی معمولاً برای درمان مشکلاتی مانند سرطان تیروئید، گواتر، هیپرتیروئیدیسم یا غدههای تیروئیدی که علائمی ایجاد میکنند، انجام میشود. جراحی تیروئید میتواند به صورت سرپایی یا با بستری کوتاهمدت در بیمارستان صورت گیرد.
عملکرد صحیح غده تیروئید برای تنظیم متابولیسم بدن ضروری است، چرا که تغییرات در سطح هورمونهای تیروئید میتواند منجر به اختلالاتی مانند پرکاری یا کمکاری تیروئید شود، که هر دو میتوانند مشکلات جدی برای سلامتی به همراه داشته باشند.
چه زمانی به عمل تیروئید نیاز داریم؟
دلایل مختلفی برای انجام این عمل وجود دارد که در ادامه به مهمترین آنها اشاره میشود.
🔸 سرطان تیروئید سرطان تیروئید یکی از اصلیترین دلایل عمل تیروئیدکتومی است. در صورت تشخیص سرطان تیروئید، ممکن است پزشک تصمیم به برداشتن بخشی از غده تیروئید یا تمام آن بگیرد تا از انتشار سرطان جلوگیری کند.
🔸 گواتر (بزرگ شدن غیرعادی تیروئید) گواتر، که معمولاً ناشی از اختلال در تولید هورمونهای تیروئید است، یکی دیگر از علل مهم عمل تیروئیدکتومی به شمار میآید. گواتر میتواند به دلیل بزرگ شدن غده تیروئید باعث مشکلاتی در تنفس و بلع شود. در این شرایط، معمولاً برداشتن قسمتی از تیروئید برای تسکین علائم و بهبود کیفیت زندگی بیمار ضرورت پیدا میکند.
🔸 پرکاری تیروئید در بیماری پرکاری تیروئید، غده تیروئید بهطور بیشازحد هورمون تیروکسین تولید میکند. در بسیاری از موارد، این وضعیت با داروهای ضد تیروئید یا درمان با ید رادیواکتیو قابل کنترل است، اما در برخی موارد که این درمانها مؤثر نباشند یا بیمار تمایل به استفاده از آنها نداشته باشد، جراحی تیروئیدکتومی به عنوان یکی از گزینههای درمانی در نظر گرفته میشود.
🔸 گرههای تیروئیدی مشکوک وجود گره یا توده در غده تیروئید نیز ممکن است نیازمند انجام جراحی باشد. اگر پس از انجام بیوپسی سوزنی، نتایج قطعی درباره سرطانی بودن یا نبودن گرهها بهدست نیاید و گرههای تیروئیدی احتمال تبدیل شدن به سرطان را داشته باشند، پزشک ممکن است جراحی را توصیه کند.
انواع جراحی تیروئید؛ کدام روش برای شما مناسبتر است؟
جراحی تیروئید به دو دسته کلی تقسیم میشود: تیروئیدکتومی کامل و تیروئیدکتومی جزئی. انتخاب روش جراحی بستگی به وضعیت بالینی بیمار و تشخیص پزشک دارد. در ادامه با انواع روشهای عمل تیروئید و ویژگیهای هرکدام آشنا میشوید.
1. تیروئیدکتومی جزئی
تیروئیدکتومی جزئی یک روش جراحی است که در آن تنها بخشی از غده تیروئید برداشته میشود، معمولاً زمانی که مشکل تنها در قسمتی از غده قرار دارد یا نیازی به برداشتن کل آن نیست. انواع مختلف این جراحی شامل همیتیروئیدکتومی است که در آن تنها یک لوب از تیروئید برداشته میشود، ایستموسکتومی که بافت میان دو لوب تیروئید (تنگه) برداشته میشود و معمولاً برای تومورهای کوچک انجام میشود، و بیوپسی باز تیروئید که در آن جراح تودههای مشکوک را برای بررسی دقیقتر از بافت غده خارج میکند.
2. تیروئیدکتومی کامل
در عمل تیروئیدکتومی کامل، تمام غده تیروئید برداشته میشود. این روش برای درمان بیماریهایی مانند سرطان تیروئید یا گواترهای بزرگ که نیاز به برداشتن کامل غده دارند، به کار میرود. بیمارانی که تحت این جراحی قرار میگیرند، باید برای باقیماندن در وضعیت طبیعی هورمونی، از درمانهای هورمونی به مدت طولانی استفاده کنند، زیرا غده تیروئید پس از جراحی حذف میشود و قادر به تولید هورمونهای ضروری بدن نخواهد بود.
مراحل انجام جراحی تیروئید
جراحی تیروئید معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود تا بیمار در طول عمل درد نداشته باشد و بیهوش باشد. ابتدا، متخصص بیهوشی داروی لازم را به بیمار میدهد و پس از بیهوشی، لولهای برای کمک به تنفس در نای قرار میدهند. تیم جراحی وضعیت حیاتی شما را با استفاده از مانیتورهایی برای اندازهگیری ضربان قلب، فشار خون و سطح اکسیژن خون در طول جراحی بررسی میکند.
سپس جراح یک برش کوچک در ناحیه گردن ایجاد کرده و بخشی یا کل غده تیروئید را برداشته میکند. در صورتی که جراحی به دلیل سرطان باشد، جراح ممکن است غدد لنفاوی اطراف تیروئید را نیز بردارد.
پس از پایان عمل، برشها با بخیه بسته میشود و بیمار برای بهبودی به بخش مراقبتهای ویژه منتقل میشود. فرآیند جراحی معمولاً ۱ تا ۲ ساعت طول میکشد.
مدت زمان بستری جراحی تیروئید
مدت زمان بستری بعد از عمل تیروئید معمولاً بین 1 تا 3 روز است، اما این مدت به عواملی مانند وضعیت فردی بیمار، نوع جراحی و روند بهبودی بستگی دارد. در برخی موارد، بستری طولانیتری ممکن است ضروری باشد، اما به طور کلی این نوع جراحی به عنوان یک فرآیند کوتاهمدت شناخته میشود. بهبودی کامل معمولاً در بازه 2 تا 4 هفته اتفاق میافتد.
آیا جراحی تیروئید سخت است؟
جراحی تیروئید معمولاً بهعنوان یک عمل رایج و نسبتاً ایمن در نظر گرفته میشود، بهویژه زمانی که توسط تیم جراحی با تجربه انجام شود. با این حال، این جراحی بهدلیل موقعیت حساس غده تیروئید در نزدیکی ساختارهای حیاتی مانند تارهای صوتی، نای و غدد پاراتیروئید، نیازمند دقت بالا و مهارت ویژه است. بنابراین هرچند از دید بسیاری از بیماران ممکن است ساده به نظر برسد، اما از منظر پزشکی، انجام موفقیتآمیز آن مستلزم دانش عمیق آناتومی گردن و تسلط کامل بر تکنیکهای جراحی است.
سخن آخر
عمل تیروئید یکی از روشهای درمانی مؤثر برای بیماریهای غده تیروئید است. انتخاب صحیح نوع جراحی، مراقبتهای قبل و بعد از عمل و بهرهمندی از تخصص جراح نقش مهمی در موفقیت این درمان دارد.
دکتر زهرا سادات خاتمی، جراح و متخصص گوش و حلق و بینی با تجربه فراوان در این زمینه، توانستهاند با استفاده از روشهای نوین جراحی، درمانهای مؤثری را برای بیماران ارائه دهند. ایشان با دقت بالا و رعایت استانداردهای بینالمللی، به بهبود کیفیت زندگی بیماران خود کمک میکنند.